Íslenskar nútímabókmenntir
Íslenskar bókmenntir hafa blómstrað frá rómantísku stefnunni á 19. öld til alþjóðlegra metsöluhöfunda samtímans. Halldór Laxness hlaut Nóbelsverðlaunin 1955 og í dag eru íslenskar bækur þýddar á tugi tungumála.
Skáld 19. aldar
Rómantíska stefnan barst til Íslands á fyrri hluta 19. aldar og tengdist sjálfstæðisbaráttunni. Jónas Hallgrímsson er ástsælasta ljóðskáld Íslendinga, og ljóð hans eins og „Gunnarshólmi“, „Ferðalok“ og „Ísland“ eru sungin og lesin enn í dag. Bjarni Thorarensen, Grímur Thomsen, Matthías Jochumsson og Steingrímur Thorsteinsson voru einnig áhrifamikil skáld. Undir lok aldarinnar ruddi raunsæisstefnan sér til rúms með höfundum eins og Gesti Pálssyni og Þorgils gjallanda. Fyrsta íslenska nútímaskáldsagan, *Piltur og stúlka* eftir Jón Thoroddsen, kom út árið 1850.
Halldór Laxness
Halldór Kiljan Laxness (1902–1998) er þekktasti rithöfundur Íslands á 20. öld. Hann hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1955 „fyrir myndríkan sagnamátt sem hefur endurnýjað hina miklu íslensku frásagnarlist“. Heimili hans, Gljúfrasteinn í Mosfellsdal, er nú safn.
| Verk | Útgáfuár | Efni |
|---|---|---|
| Salka Valka | 1931–1932 | Ung stúlka í sjávarþorpi |
| Sjálfstætt fólk | 1934–1935 | Bjartur í Sumarhúsum og barátta hans fyrir sjálfstæði |
| Heimsljós | 1937–1940 | Alþýðuskáldið Ólafur Kárason |
| Íslandsklukkan | 1943–1946 | Jón Hreggviðsson og Snæfríður Íslandssól |
| Gerpla | 1952 | Háðsádeila á hetjudýrkun fornsagna |
| Brekkukotsannáll | 1957 | Uppvaxtarsaga í Reykjavík |
| Kristnihald undir Jökli | 1968 | Prestur undir Snæfellsjökli |
Önnur skáld 20. aldar
Á 20. öld komu fram fjölmargir merkir höfundar: Þórbergur Þórðarson (*Íslenzkur aðall*, *Ofvitinn*), Gunnar Gunnarsson (*Aðventa*, *Fjallkirkjan*), sem skrifaði á dönsku og náði miklum vinsældum í Evrópu, og Guðmundur Kamban. Ljóðskáld eins og Davíð Stefánsson, Tómas Guðmundsson, Steinn Steinarr og Snorri Hjartarson mörkuðu djúp spor. Atómskáldin, meðal annars Hannes Sigfússon og Einar Bragi, innleiddu nútímaljóðið eftir síðari heimsstyrjöld. Á seinni hluta aldarinnar urðu Svava Jakobsdóttir, Guðbergur Bergsson, Thor Vilhjálmsson og Einar Már Guðmundsson áberandi.
Íslenskar glæpasögur
Íslenska glæpasagan hefur orðið gríðarlega vinsæl frá aldamótunum 2000. Arnaldur Indriðason braut ísinn með bókunum um lögreglumanninn Erlend Sveinsson; hann hlaut Glerlykilinn, norrænu glæpasagnaverðlaunin, bæði 2002 og 2003, fyrir *Mýrina* og *Grafarþögn*. Yrsa Sigurðardóttir, Ragnar Jónasson, Lilja Sigurðardóttir og Eva Björg Ægisdóttir njóta einnig mikilla vinsælda víða um heim.
Samtímahöfundar
Íslenskir samtímahöfundar hafa hlotið fjölda alþjóðlegra verðlauna. Sjón hlaut Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs árið 2005 fyrir *Skugga-Baldur*, og Auður Ava Ólafsdóttir árið 2018 fyrir *Ör*. Jón Kalman Stefánsson hefur verið tilnefndur til Man Booker-verðlaunanna og Andri Snær Magnason hefur skrifað bæði barnabækur og áhrifamikil rit um umhverfismál. Gerður Kristný, Kristín Eiríksdóttir og Bergsveinn Birgisson eru meðal annarra athyglisverðra höfunda.
Bókmenntaverðlaun og bókmenntalíf
- Íslensku bókmenntaverðlaunin – veitt frá 1989 í nokkrum flokkum.
- Íslensku barnabókaverðlaunin og Barnabókaverðlaun Reykjavíkur.
- Fjöruverðlaunin – bókmenntaverðlaun kvenna.
- Bókmenntahátíð í Reykjavík – alþjóðleg hátíð haldin frá 1985.
- Ísland var heiðursgestur á bókasýningunni í Frankfurt árið 2011.
Algengar spurningar
Hvaða Íslendingur hefur fengið Nóbelsverðlaun?
Halldór Laxness hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1955.
Hvað er jólabókaflóðið?
Árleg hefð þar sem flestar nýjar íslenskar bækur koma út á haustin og eru gefnar í jólagjöf.
Hverjir eru þekktustu íslensku glæpasagnahöfundarnir?
Arnaldur Indriðason, Yrsa Sigurðardóttir og Ragnar Jónasson eru meðal þeirra þekktustu.