Vestfirðir

Landslag Vestfjarða

Vestfirðir eru stór skagi sem tengist meginlandinu um mjótt eiði milli Gilsfjarðar og Bitrufjarðar. Berggrunnurinn er úr gömlum blágrýtislögum sem ísaldarjöklar hafa sorfið í djúpa firði og flatar heiðar. Strandlengjan er afar vogskorin og firðirnir margir. Á Vestfjörðum er lítill jarðhiti og engin virk eldfjöll, en þar er Drangajökull, eini jökull landshlutans.

Ísafjörður og nágrenni

Ísafjörður er höfuðstaður Vestfjarða og stendur á eyri í Skutulsfirði. Í bænum eru gömul timburhús frá tímum einokunar- og fríhöndlunarverslunar, þar á meðal Faktorshúsið og Tjöruhúsið, sem eru meðal elstu húsa landsins. Byggðasafn Vestfjarða er í Neðstakaupstað. Tónlistarhátíðin „Aldrei fór ég suður“ er haldin á Ísafirði um páskana og Mýrarboltinn, evrópumeistaramót í mýrarknattspyrnu, um verslunarmannahelgina.

Nálægir bæir eru Bolungarvík, Súðavík, Flateyri og Þingeyri. Snjóflóðin á Súðavík og Flateyri árið 1995 kostuðu 34 mannslíf og leiddu til þess að reistir voru stórir snjóflóðavarnargarðar.

Helstu náttúruperlur

• Dynjandi – um 100 m hár foss í Arnarfirði sem breiðir úr sér eins og brúðarslör.
• Látrabjarg – stærsta fuglabjarg landsins, 14 km langt og allt að 441 m hátt.
• Rauðisandur – löng, rauðgullin sandströnd í Rauðasandshreppi hinum forna.
• Hornstrandir – eyðibyggð og friðland þar sem refurinn er friðaður. Aðeins aðgengilegt á báti eða fótgangandi.
• Hornbjarg – 534 m hátt fuglabjarg á Hornströndum.
• Selárdalur – listaverk Samúels Jónssonar, „listamannsins með barnshjartað“.
• Pollurinn við Tálknafjörð og fjöldi annarra heitra náttúrulauga.

Saga og menning

Á Hrafnseyri við Arnarfjörð fæddist Jón Sigurðsson, leiðtogi sjálfstæðisbaráttunnar, 17. júní 1811. Þar er nú safn og minningarkapella, og 17. júní, fæðingardagur hans, varð þjóðhátíðardagur Íslendinga. Á Vestfjörðum voru galdrabrennur tíðari en annars staðar á landinu á 17. öld, og á Hólmavík á Ströndum er Galdrasýning á Ströndum. Í Gísla sögu Súrssonar segir frá útlaganum Gísla sem faldi sig í Dýrafirði og Geirþjófsfirði.

Samgöngur

Samgöngur á Vestfjörðum hafa lengi verið erfiðar vegna fjallvega sem lokast á veturna. Jarðgöng hafa bætt úr: Vestfjarðagöng (1996), Bolungarvíkurgöng (2010) og Dýrafjarðargöng (2020). Ferjan Baldur siglir yfir Breiðafjörð frá Stykkishólmi að Brjánslæk. Flogið er til Ísafjarðar og Bíldudals frá Reykjavík.