Fróðleiksvefur um náttúru, sögu og menningu ÍslandsStaðreyndir · Ferðaráð · Veftré

Norðurland vestra

Flokkur: Landshlutar · Uppfært · Lestími um 2 mín.

Norðurland vestra nær yfir Húnavatnssýslur og Skagafjörð. Landshlutinn er eitt helsta landbúnaðarhérað landsins og vagga íslenskrar hestamennsku. Þar eru einnig merkir sögustaðir, meðal annars Hólar í Hjaltadal, sem voru biskupssetur og menntasetur Norðurlands í nær sjö aldir.

Skagafjörður

Skagafjörður er breiður og gróðursæll fjörður með fjölda bæja og sögustaða. Hann er gjarnan kallaður vagga íslenska hestsins, enda eru þar fleiri hross en víðast annars staðar og á Vindheimamelum hafa oft verið haldin landsmót hestamanna. Á Sauðárkróki, stærsta bæ landshlutans, er öflugur sjávarútvegur, sútunarverksmiðja og fjölbrautaskóli.

Glaumbær í Skagafirði er einn best varðveitti torfbær landsins og hýsir Byggðasafn Skagfirðinga. Í Hofsósi er Vesturfarasetrið, sem segir sögu þeirra Íslendinga sem fluttust til Vesturheims á árunum 1870–1914. Þar er einnig nýstárleg sundlaug með útsýni yfir fjörðinn til Drangeyjar. Í Varmahlíð er þjónustumiðstöð og vinsæl flúðasiglingafyrirtæki á Jökulsánum í Skagafirði.

Hólar í Hjaltadal

Hólar voru biskupssetur Norðurlands frá 1106 til 1801. Jón Ögmundsson var fyrsti biskupinn, og síðasti kaþólski biskupinn, Jón Arason, var hálshöggvinn í Skálholti ásamt sonum sínum árið 1550. Jón Arason flutti fyrstu prentsmiðjuna til landsins um 1530. Guðbrandur Þorláksson biskup lét prenta fyrstu heildarþýðingu Biblíunnar á íslensku á Hólum árið 1584, svokallaða Guðbrandsbiblíu. Hóladómkirkja, reist 1763, er elsta steinkirkja landsins. Í dag er á Hólum háskóli sem sérhæfir sig í ferðamálum, fiskeldi og hestafræðum.

Teikning af torfbæjum með grasþökum og hvítum stöfnum
Torfbæir voru algengustu híbýli Íslendinga fram á 20. öld. Glaumbær í Skagafirði er gott dæmi. Mynd: Íslandsfróðleikur (frjáls afnot).

Drangey og Grettir sterki

Drangey er klettaeyja í miðjum Skagafirði, um 180 metra há. Samkvæmt Grettis sögu dvaldi útlaginn Grettir Ásmundarson þar síðustu æviár sín ásamt Illuga bróður sínum. Sagan segir að Grettir hafi synt úr Drangey í land, um sjö kílómetra leið, til að sækja eld, og endaði á að baða sig í Grettislaug á Reykjum. Sundið hefur verið endurtekið af nokkrum sundköppum á síðari tímum. Á sumrin eru farnar ferðir út í Drangey þar sem mikið fuglalíf er.

Húnavatnssýslur

  • Hvítserkur – 15 metra hár klettur í sjó við austanvert Vatnsnes sem líkist risavöxnu dýri að drekka.
  • Vatnsnes – einn besti staður landsins til selaskoðunar.
  • Hvammstangi – Selasetur Íslands er í bænum.
  • Borgarvirki – náttúrulegt stuðlabergsvirki sem talið er hafa verið notað til varnar að fornu.
  • Þingeyrar – fornt klaustur (1133) þar sem margar Íslendingasögur eru taldar hafa verið ritaðar; steinkirkjan er frá 1877.
  • Kolugljúfur – fagurt gljúfur með fossum í Víðidal.
  • Blönduós – bær við ósa Blöndu, með Heimilisiðnaðarsafninu.
  • Skagaströnd – gamall verslunarstaður, heimabær kántrýtónlistar á Íslandi.

Atvinnulíf

Landbúnaður er burðarás atvinnulífsins, einkum sauðfjár-, nautgripa- og hrossarækt. Sjávarútvegur skiptir miklu máli á Sauðárkróki og Skagaströnd. Ferðaþjónusta hefur vaxið, ekki síst hestaferðir, stóðréttir á haustin og menningartengd ferðaþjónusta. Laxveiði í Húnavatnssýslum er meðal þeirrar bestu á landinu, t.d. í Blöndu, Vatnsdalsá og Laxá á Ásum.

Algengar spurningar

Hvar er Hvítserkur?

Hvítserkur er við austanvert Vatnsnes í Húnaþingi vestra, um 30 km frá hringveginum.

Hvenær voru Hólar biskupssetur?

Hólar í Hjaltadal voru biskupssetur frá 1106 til 1801.