Fróðleiksvefur um náttúru, sögu og menningu ÍslandsStaðreyndir · Ferðaráð · Veftré

Reykjavík – höfuðborg Íslands

Flokkur: Landshlutar · Uppfært · Lestími um 3 mín.

Reykjavík er nyrsta höfuðborg sjálfstæðs ríkis í heiminum. Samkvæmt Landnámabók settist Ingólfur Arnarson þar að árið 874 og gaf staðnum nafn eftir gufunni sem steig upp úr laugunum. Í dag er Reykjavík lífleg borg með fjölbreyttu menningarlífi, litríkum húsum og stórbrotnu útsýni til fjalla og hafs.

Saga Reykjavíkur

Samkvæmt Landnámabók kastaði Ingólfur Arnarson öndvegissúlum sínum fyrir borð þegar hann nálgaðist landið og hét að setjast að þar sem þær ræki á land. Þrælar hans fundu súlurnar í vík þar sem reyk lagði upp úr jörðu, og þannig fékk Reykjavík nafn sitt. Fornleifar frá landnámsöld hafa fundist í miðborginni og á Landnámssýningunni í Aðalstræti má sjá rústir skála frá 10. öld.

Reykjavík var lengi aðeins bóndabær. Á 18. öld stofnaði Skúli Magnússon landfógeti Innréttingarnar, ullarverksmiðjur sem lögðu grunn að þéttbýlinu. Reykjavík fékk kaupstaðarréttindi 18. ágúst 1786 og þá bjuggu þar um 170 manns. Alþingi var endurreist í Reykjavík árið 1845 og borgin varð höfuðstaður landsins. Á 20. öld óx hún hratt og í síðari heimsstyrjöld var hún miðstöð breska og síðar bandaríska hernámsliðsins.

Helstu kennileiti

  • Hallgrímskirkja – 74,5 metra há kirkja á Skólavörðuholti, teiknuð af Guðjóni Samúelssyni. Bygging hennar hófst 1945 og henni lauk 1986. Úr turninum er besta útsýnið yfir borgina. Fyrir framan kirkjuna stendur stytta af Leifi heppna, gjöf Bandaríkjanna árið 1930.
  • Harpa – tónlistar- og ráðstefnuhús við höfnina, opnað 2011. Glerhjúpurinn var hannaður í samstarfi við listamanninn Ólaf Elíasson.
  • Höfði – hvítt timburhús þar sem leiðtogafundur Reagans og Gorbatsjovs fór fram í október 1986.
  • Sólfarið – stálskúlptúr eftir Jón Gunnar Árnason við Sæbraut, afhjúpaður 1990.
  • Perlan – kennileiti á Öskjuhlíð ofan á heitavatnsgeymum, með náttúrusýningu og útsýnispalli.
  • Alþingishúsið og Austurvöllur – hjarta stjórnmálanna; styttan af Jóni Sigurðssyni stendur á Austurvelli.
  • Tjörnin og Ráðhúsið – Ráðhúsið stendur í Tjörninni og þar er stórt upphleypt Íslandskort.
Teikning af hvítri kirkju með rauðu þaki og fjöllum í baksýn
Kirkjur eru áberandi kennileiti í íslenskum bæjum og borgum, og Hallgrímskirkja gnæfir yfir Reykjavík. Mynd: Íslandsfróðleikur (frjáls afnot).

Hverfi borgarinnar

HverfiEinkenni
MiðborgLaugavegur, Skólavörðustígur, gamla höfnin, veitingastaðir og verslanir
VesturbærGömul timburhús, Háskóli Íslands, Vesturbæjarlaug
Hlíðar og LaugardalurLaugardalslaug, Laugardalsvöllur, Grasagarðurinn og Húsdýragarðurinn
BreiðholtStærsta íbúðahverfi borgarinnar og fjölmenningarlegt
Grafarvogur og GrafarholtYngri úthverfi með mikla náttúru í kring
ÁrbærÁrbæjarsafn og Elliðaárdalur

Söfn og menning

Í Reykjavík eru tugir safna. Þjóðminjasafn Íslands segir sögu þjóðarinnar frá landnámi til okkar daga. Listasafn Reykjavíkur er á þremur stöðum: Hafnarhúsi, Kjarvalsstöðum og Ásmundarsafni. Listasafn Íslands, Landnámssýningin, Sjóminjasafnið og Safnahúsið eru einnig vinsæl. Í Hörpu starfa Sinfóníuhljómsveit Íslands og Íslenska óperan og Þjóðleikhúsið hefur starfað frá 1950.

Reykjavík var útnefnd bókmenntaborg UNESCO árið 2011. Meðal helstu viðburða ársins eru Vetrarhátíð, Hönnunarmars, Listahátíð í Reykjavík, Hinsegin dagar, Menningarnótt, Reykjavíkurmaraþonið, alþjóðlega kvikmyndahátíðin RIFF og tónlistarhátíðin Iceland Airwaves.

Hagnýtar upplýsingar

Reykjavík er lítil og þægileg borg að ganga um. Frá Hallgrímskirkju niður að höfninni tekur aðeins um tíu mínútur að ganga. Strætó gengur um alla borgina og nágrannasveitarfélögin. Leigubílar eru dýrir en aðgengilegir. Frá gömlu höfninni er boðið upp á hvalaskoðun og lundaferðir á sumrin, og frá Skarfabakka siglir ferja út í Viðey, þar sem Friðarsúlan eftir Yoko Ono lýsir upp himininn á haustin og um jól og áramót.

Algengar spurningar

Hvað búa margir í Reykjavík?

Í Reykjavík búa um 140 þúsund manns, en um 250 þúsund á höfuðborgarsvæðinu öllu.

Hvaðan kemur nafnið Reykjavík?

Nafnið vísar til gufunnar sem steig upp úr heitum laugum í Laugardal og víðar og Ingólfur Arnarson hélt vera reyk.

Hvað er hæsta bygging Reykjavíkur?

Hallgrímskirkja, 74,5 m, hefur lengi verið hæsta kennileiti borgarinnar, en turninn við Smáratorg í Kópavogi er hæsta bygging landsins.