Suðurnes og Reykjanesskagi

Bæir og byggðir

Reykjanesbær varð til árið 1994 við sameiningu Keflavíkur, Njarðvíkur og Hafna. Hann er fjórða fjölmennasta sveitarfélag landsins. Keflavík er oft nefnd „bítlabærinn“ vegna öflugrar tónlistarsögu sinnar, og þar er Rokksafn Íslands. Grindavík er rótgróinn útgerðarbær á suðurströndinni. Suðurnesjabær varð til við sameiningu Sandgerðis og Garðs árið 2018, og Vogar eru minnsta sveitarfélagið.

Keflavíkurflugvöllur

Keflavíkurflugvöllur var byggður af Bandaríkjaher í síðari heimsstyrjöld. Frá 1951 til 2006 var þar bandarísk herstöð á grundvelli varnarsamningsins. Í dag er flugvöllurinn aðalalþjóðaflugvöllur landsins og um hann fara milljónir farþega á hverju ári. Flugstöð Leifs Eiríkssonar var tekin í notkun árið 1987 og hefur verið stækkuð margsinnis.

Náttúruperlur

• Bláa lónið – frægasti ferðamannastaður landsins. Lónið myndaðist úr affallsvatni jarðvarmavirkjunarinnar í Svartsengi og vatnið er ríkt af kísil og þörungum.
• Brúin milli heimsálfa – göngubrú yfir sprungu á mótum Norður-Ameríku- og Evrasíuflekans.
• Gunnuhver – öflugt leir- og gufuhverasvæði nálægt Reykjanesvita.
• Reykjanesviti og Valahnúkur – fyrsti viti landsins var reistur á Valahnúk árið 1878; núverandi viti er frá 1908.
• Kleifarvatn og Seltún – dularfullt stöðuvatn og litríkt hverasvæði í Krýsuvík.
• Krýsuvíkurberg – fuglabjarg með þúsundum sjófugla.
• Garðskagaviti – vinsæll staður til að horfa á sólarlag og norðurljós.

Eldgosin á Reykjanesskaga

Eftir um 800 ára hlé hófust eldgos á Reykjanesskaga á ný í mars 2021, þegar gaus í Geldingadölum við Fagradalsfjall. Gosið stóð í um sex mánuði og hundruð þúsunda manna gengu að því. Aftur gaus á svæðinu í ágúst 2022 og í júlí 2023 við Litla-Hrút.

Hinn 10. nóvember 2023 myndaðist kvikugangur undir Grindavík og bærinn var rýmdur. Frá desember 2023 hafa orðið endurtekin eldgos við Sundhnúksgígaröðina, norðan við bæinn. Varnargarðar voru reistir til að verja Grindavík, Svartsengi og Bláa lónið, og hefur hraun meðal annars runnið yfir vegi og nokkur hús í útjaðri Grindavíkur.

Saga og menning

Á Suðurnesjum var útræði stundað frá landnámi og þar voru mikilvægar verstöðvar. Víkingaheimar í Reykjanesbæ hýsa víkingaskipið Íslending, eftirlíkingu af Gaukstaðaskipinu sem siglt var til Norður-Ameríku árið 2000. Í Sandgerði er Þekkingarsetur Suðurnesja og í Grindavík hefur Saltfisksetrið sagt sögu saltfiskverkunar.