Saga Íslands
Saga Íslands spannar tæplega 1.200 ár. Hún hefst með landnámi norrænna manna á 9. öld, nær yfir gullöld þjóðveldisins og aldalöng erlend yfirráð, og lýkur – í bili – með nútímalegu lýðveldi sem er meðal þeirra ríkustu í heimi.
Tímabil Íslandssögunnar
| Tímabil | Ár | Helstu atburðir |
|---|---|---|
| Landnámsöld | um 870–930 | Norrænir menn nema land; Ingólfur Arnarson í Reykjavík |
| Þjóðveldisöld | 930–1262 | Alþingi stofnað, kristnitaka, ritun Íslendingasagna |
| Sturlungaöld | um 1220–1264 | Innanlandsófriður og valdabarátta höfðingjaætta |
| Norska tímabilið | 1262–1380 | Íslendingar ganga Noregskonungi á hönd |
| Danska tímabilið | 1380–1918 | Kalmarsambandið, siðaskipti, einokunarverslun |
| Sjálfstæðisbarátta | um 1830–1918 | Alþingi endurreist, heimastjórn og fullveldi |
| Fullveldistíminn | 1918–1944 | Konungsríki í persónusambandi við Danmörku |
| Lýðveldið | 1944– | Lýðveldisstofnun, NATO, þorskastríð, EES |
Frá landnámi til þjóðveldis
Samkvæmt Íslendingabók Ara fróða og Landnámabók námu norrænir menn, einkum frá Noregi, landið á árunum 870–930. Með þeim voru fjölmargir Keltar frá Bretlandseyjum, bæði frjálsir menn og þrælar. Árið 930 var Alþingi stofnað á Þingvöllum og í kjölfarið tók við tímabil sem kallað er þjóðveldisöld. Kristni var lögtekin á Alþingi árið 999 eða 1000 og á 12. og 13. öld blómstraði ritmenning sem gat af sér Íslendingasögur, konungasögur og Eddurnar.
Undir erlendu valdi
Eftir hörð innanlandsátök á Sturlungaöld gengu Íslendingar Noregskonungi á hönd með Gamla sáttmála 1262–1264. Árið 1380 komst Ísland ásamt Noregi undir Danakonung. Siðaskiptin 1550 styrktu vald konungs og árið 1602 hófst einokunarverslun Dana sem stóð til 1787. Á 17. og 18. öld gengu yfir landið harðindi, drepsóttir og náttúruhamfarir. Stórabóla 1707–1709 og Móðuharðindin 1783–1785 kostuðu tugþúsundir mannslífa.
Sjálfstæðisbarátta og lýðveldi
Á 19. öld vaknaði þjóðernisvitund Íslendinga undir forystu manna eins og Fjölnismanna og Jóns Sigurðssonar. Alþingi var endurreist 1845, landið fékk stjórnarskrá 1874, heimastjórn 1904 og fullveldi 1. desember 1918. Lýðveldið var stofnað á Þingvöllum 17. júní 1944. Á 20. öld breyttist Ísland úr fátæku bændasamfélagi í nútímalegt velferðarríki, ekki síst vegna fiskveiða, og landhelgin var færð út í 200 sjómílur eftir þorskastríðin.
Ísland á 21. öld
Á fyrstu árum 21. aldar óx bankakerfið hratt en í október 2008 hrundu þrír stærstu bankar landsins. Bankahrunið olli djúpri efnahagskreppu og mótmælum sem kölluð voru búsáhaldabyltingin. Efnahagurinn náði sér þó tiltölulega fljótt, ekki síst vegna mikils vaxtar í ferðaþjónustu eftir 2010. Á síðustu árum hafa eldgos á Reykjanesskaga, loftslagsbreytingar og fjölgun íbúa af erlendum uppruna sett svip sinn á samfélagsumræðuna.
Algengar spurningar
Hvenær var Ísland numið?
Landnám hófst um 870 og samkvæmt hefðinni settist Ingólfur Arnarson að í Reykjavík árið 874.
Hvenær varð Ísland sjálfstætt?
Ísland varð fullvalda ríki 1. desember 1918 og lýðveldi 17. júní 1944.
Allar greinar í flokknum Saga
- Landnám ÍslandsFróðleikur um landnám Íslands: papa, Naddodd, Garðar og Hrafna-Flóka, Ingólf Arnarson, Landnámabók, uppruna landnámsmanna og landnámsöskulagið.
- ÞjóðveldisöldFróðleikur um íslenska þjóðveldið 930–1262: goðorð og þing, lögsögumann, fimmtardóm, Grágás, landafundi Grænlands og Vínlands, Sturlungaöld og Gamla sáttmála.
- Alþingi og ÞingvellirSaga Alþingis frá stofnun á Þingvöllum 930 til nútímans: Lögberg, lögrétta, endurreisn 1845, Alþingishúsið og Þingvellir sem þjóðgarður og heimsminjastaður UNESCO.
- Kristnitakan árið 1000Fróðleikur um kristnitökuna á Alþingi árið 999 eða 1000: heiðinn átrúnað, trúboðið, Þorgeir Ljósvetningagoða undir feldinum, málamiðlunina og biskupsstólana.
- Sjálfstæðisbarátta ÍslendingaSaga sjálfstæðisbaráttu Íslendinga á 19. og 20. öld: Fjölnismenn, Jón Sigurðsson, þjóðfundurinn 1851, stjórnarskráin 1874, heimastjórn 1904 og fullveldið 1918.
- Lýðveldið ÍslandFróðleikur um lýðveldið Ísland: hernámið, lýðveldisstofnunina á Þingvöllum 17. júní 1944, forseta Íslands, NATO, bankahrunið og þróun samfélagsins.
- ÞorskastríðinSaga þorskastríðanna milli Íslands og Bretlands 1958–1976: útfærsla landhelginnar í 12, 50 og 200 sjómílur, togvíraklippurnar og stjórnmálaslit við Breta.